Διέξοδο και μεγάλη ευκαιρία για φυγή της χώρας προς τα εμπρός θα δημιουργήσει η συγκεκριμενοποίηση των όρων της έκτακτης βοήθειας της Ε.Ε., με τη συμμετοχή του ΔΝΤ, στην Ελλάδα. Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι πότε θα ολοκληρωθεί και αν κατόπιν θα γίνει άμεση χρήση της βοήθειας ή αν η κυβέρνηση θα επιλέξει την αξιοποίησή της μόνο εφόσον εξαντληθούν όλες οι επιλογές.
Επιτελικά στελέχη τραπεζών επισημαίνουν στην «Κ» ότι η οριστικοποίηση της δομής της πιθανής βοήθειας προς τη χώρα θα άρει τη μεγάλη αβεβαιότητα των αγορών αναφορικά με τη δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων το επόμενο διάστημα. Με την αξιοπιστία να βρίσκεται στο ναδίρ, η χώρα τελούσε και εν πολλοίς τελεί υπό ασφυκτική πίεση: θα πρέπει τις επόμενες εβδομάδες να αντλήσει από τις αγορές αρκετά δισ. ευρώ και μάλιστα με επιτόκια που προσομοιάζουν σε χρεοκοπημένη οικονομία. Η πίεση τροφοδοτήθηκε αφ’ ενός από την παντελή έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες της Ελληνικής Δημοκρατίας να συμμαζέψει τα του οίκου της και αφ’ ετέρου από την αδυναμία της Ε.Ε. να μετουσιώσει σε συγκεκριμένο σχέδιο τις αόριστες φιλολογικές δηλώσεις στήριξης. Εν πολλοίς, οι αγορές διέβλεπαν την αδυναμία συγκροτημένης ευρωπαϊκής αντίδρασης και μέσω της πίεσης στην Ελλάδα, τον πλέον αδύναμο κρίκο της Ευρωζώνης, αμφισβητούσαν συνολικά το κοινό νόμισμα και την Ευρωζώνη.
Μια συμφωνία για τους όρους μιας πιθανής έκτακτης βοήθειας προς την Ελλάδα θα προκαλέσει άμεση αποσυμπίεση και θα δώσει σοβαρή πίστωση χρόνου στην κυβέρνηση ώστε να προχωρήσει στην υλοποίηση του φιλόδοξου προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης και τη σταδιακή επανάκτηση της αξιοπιστίας μέσω της επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί. Επίσης, η άμεση υλοποίηση των δεσμεύσεων της κυβέρνησης για ευρείας κλίμακας μεταρρυθμίσεις, αλλά και η ενεργοποίηση αναπτυξιακών πολιτικών θα αποτελέσουν σημεία – κλειδιά για την ανάρρωση της οικονομίας. «Η ευλαβική εφαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και η δημιουργία αναπτυξιακών προοπτικών για την οικονομία αποτελούν ζητήματα ζωτικής σημασίας» τονίζει στην «Κ» ο κ. Βύρων Μπαλλής, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Eurobank EFG. Ο κ. Μπαλλής υπογραμμίζει ότι το επόμενο διάστημα θα είναι περίοδος σκληρής δοκιμασίας και θα πρέπει όλοι να δουλέψουμε συστηματικά για να ανατρέψουμε την εξαιρετικά άσχημη εικόνα που έχει δημιουργηθεί σε όλο τον κόσμο για τη χώρα και όλους μας.
Το σημαντικό είναι ότι οι αγορές δεν μπορούν να ποντάρουν σε μια χρεοκοπία της χώρας, καθώς σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις ανά πάσα στιγμή η Ελλάδα μπορεί να καταφύγει στο ευρωπαϊκό σχέδιο στήριξης και να αντλήσει κεφάλαια, ανεξαρτήτως των εκτιμήσεων, των αξιολογήσεων και των προσδοκιών των αγορών.
Στελέχη τραπεζών και αναλυτές θεωρούν ότι δεν υπάρχει άμεση ανάγκη για την άντληση κεφαλαίων από σχέδιο βοήθειας και ότι η χώρα μπορεί να δοκιμάσει με άλλους όρους τις δυνάμεις της στις αγορές. Με τη μικρή έκδοση που έχει προγραμματιστεί για αύριο Δευτέρα, θα αντληθούν περί τα 1,2 δισ. ευρώ και η χώρα θα τεστάρει τις δυνάμεις μας αλλά και την ανταπόκριση των αγορών στα νέα δεδομένα. Στην αντίπερα όχθη άλλοι τραπεζίτες υποστηρίζουν ότι η άμεση προσφυγή στο σχέδιο στήριξης επιβάλλεται, ώστε η κυβέρνηση να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, να απονευρώσει -τουλάχιστον για τους επόμενους μήνες- κάθε εστία κριτικής και αμφισβήτησης και να επικεντρωθεί στην υλοποίηση του Προγράμματος Σταθερότητας και την ενεργοποίηση αναπτυξιακών πολιτικών.
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφυγή σε εξωτερική βοήθεια ισοδυναμεί με αποτυχία της πολιτικής της κυβέρνησης. Η Ελλάδα θα μείνει στην Ιστορία ως η πρώτη χώρα στην 11ετή ιστορία της Ευρωζώνης που κατέφυγε σε εξωτερική βοήθεια. Σημαίνει συνολική παραδοχή αποτυχίας του πολιτικού συστήματος να ανταποκριθεί στο έργο του και σαφέστατη εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε τρίτους. Επιπλέον, η βοήθεια που θα προσφερθεί δεν θα είναι άνευ όρων. Το ΔΝΤ (η βοήθεια θα δοθεί με όρους του Ταμείου) επιβάλλει πολιτικές σοκ που βραχυπρόθεσμα θα επιτείνουν τις πιέσεις στην οικονομία με αναπόδραστες σοβαρές επιπτώσεις σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Η προσφυγή σε εξωτερική βοήθεια θα απομακρύνει το φάσμα της χρεοκοπίας, αλλά θα θέσει σε σκληρή δοκιμασία τις αντοχές της κοινωνίας με σοβαρό κίνδυνο χρόνιας πολιτικής αστάθειας.
Κινδυνεύουν οι καταθέσεις στην Ελλάδα; Παρά τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) και των επιτελών των εμπορικών τραπεζών ότι δεν υπάρχει θέμα χρεοκοπίας της χώρας, η ανησυχία παραμένει. Ακολουθούν απαντήσεις σε τρια βασικά ερωτήματα που απασχολούν το καταθετικό κοινό:
1. Τι σημαίνει για τις καταθέσεις η προσφυγή στο σχέδιο σωτηρίας, στο οποίο συμμετέχει και το ΔΝΤ;
Αμεση προτεραιότητα του ΔΝΤ αποτελεί η σταθεροποίηση της κατάστασης και η ομαλοποίηση του τραπεζικού συστήματος. Αυτό γίνεται κατά κανόνα με την παροχή μεγαλύτερου ύψους εγγυήσεων προς στους καταθέτες, ώστε να εκτονωθούν οι ανησυχίες, να αποκατασταθεί η ισορροπία και να ανακοπεί η φυγή κεφαλαίων προς το εξωτερικό. Σύμφωνα με στελέχη τραπεζών, σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι καταθέσεις όχι μόνο δεν κινδυνέουν αλλά διασφαλίζονται. Σε δεύτερο χρόνο η διαχείριση της κρίσης από το ΔΝΤ θα οδηγήσει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, στη μείωση του προφίλ κινδύνου της χώρας, στη μείωση των spreads και στη σταδιακή αποκατάσταση των συνθηκών ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα.
2. Υπάρχει κίνδυνος δέσμευσης καταθέσεων;
Πρόκειται για εξαιρετικά ακραίο σενάριο. Αναφορές περί δέσμευσης καταθέσεων έχουν διαψευστεί κατηγορηματικά, ενώ μια τέτοια κίνηση στερείται οικονομικής λογικής. Αν η χώρα δεν μπορέσει να αντλήσει τα απαραίτητα κεφάλαια από τις αγορές θα καταφύγει στον μηχανισμό βοήθειας της Ε.Ε. αποκτώντας τους αναγκαίους πόρους. Δέσμευση καταθέσεων θα μπορούσε να συμβεί μόνο στην περίπτωση που η χώρα δεν θα μπορούσε να αντλήσει από πουθενά κεφάλαια. Ο κίνδυνος αυτός έχει μηδενιστεί μετά τη συμφωνία των Βρυξελλών και τη ρητή στήριξη της ΕΚΤ στο σχέδιο βοήθειας προς την Ελλάδα.
3. Πόσα κεφάλαια έχουν φύγει από τη χώρα;
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, τον Ιανουάριο οι εκροές καταθέσεων ανήλθαν στα 5 δισ. ευρώ και τον Φεβρουάριο στα 3 δισ. ευρώ. Αξιωματούχοι της ΤτΕ δήλωσαν την προηγούμενη εβδομάδα ότι μετά τη συμφωνία των Βρυξελλών η τάση αυτή έχει ανακοπεί και το τραπεζικό σύστημα έχει επανέλθει σε μια ισορροπία.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή
