Η εφαρμογή καινοτόμων πολιτικών με στόχο την απελευθέρωση των δημιουργικών δυνάμεων του τόπου και τη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την εφαρμογή ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου αποτελεί την πραγματικά μεγάλη πρόκληση για τη χώρα.
Το έργο είναι τιτάνιο. Θα πρέπει, παράλληλα με την περιστολή των δημόσιων δαπανών, να προχωρήσουμε στην αναδόμηση της δημόσιας διοίκησης ώστε να μπορεί να επιτύχει ένα ελάχιστο αποτέλεσμα, στην εφαρμογή γενναίων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό, την υγεία, την παιδεία και τη δικαιοσύνη, η αναποτελεσματικότητα της οποίας σήμερα αποτελεί αξεπέραστο εμπόδιο στην ανάπτυξη. Αλλάζουμε ή βουλιάζουμε, όπως τόνισε δηκτικά ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου. Στη μια πλευρά, οι αισιόδοξοι επισημαίνουν ότι η χώρα βρίσκεται σε τόσο χαμηλό σημείο, που λίγες αποτελεσματικές κινήσεις, ένα στοιχειώδες συμμάζεμα της κατάστασης θα έκανε τη μεγάλη διαφορά και θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει τη χώρα σε δυναμική ανάκαμψη. Το πρόβλημα της οικονομίας είναι πολιτικό, υπογραμμίζουν.
Στην αντίπερα όχθη, οι απαισιόδοξοι σημειώνουν ότι o κρατικός μηχανισμός και ευρύτερα η δημόσια διοίκηση βρίσκονται σε στάδιο προχωρημένης αποσύνθεσης και αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις για τις ιστορικές αυτές αλλαγές. Ως εκ τούτου πρωτοβουλίες, δράσεις και ενέργειες της κυβέρνησης είναι καταδικασμένες: τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από την ακατανίκητη έλξη της τερατώδους «μαύρης τρύπας» του δημόσιου τομέα. Επιπρόσθετο μεγάλο βαρίδι είναι η χρόνια σύνδεση ενοχής μεταξύ των εξουσιών με επιχειρηματικά και κομματικά συμφέροντα, καθώς και άλλες ομάδες συμφερόντων, που εξασφαλίζει ατιμωρησία ακόμα και στις πιο τρανταχτές περιπτώσεις ανερυθρίαστης κλοπής δημοσίου χρήματος, κατάχρησης εξουσίας και εξαπάτησης πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό οι απαισιόδοξοι προβλέπουν ότι το επόμενο διάστημα οι εξελίξεις θα είναι μη γραμμικές, δηλαδή θα βιώσουμε ακραίες καταστάσεις.
Βασική παράμετρος θεωρείται η αλλαγή νοοτροπίας, συνολικά της κοινωνίας. Συχνά λέγεται ότι με την επικρατούσα νοοτροπία του Ελληνα δεν μπορούν να αλλάξουν πολλά. Ωστόσο, ο παραπάνω αφορισμός μάλλον βολεύει την ηγεσία ώστε να μεταθέτει μέρος των ευθυνών στους πολλούς και να δικαιολογεί την αδράνεια. Η υψηλή παραβατικότητα που εκδηλώνεται λίγο πολύ σε όλο το φάσμα της κοινωνίας -από την οδική συμπεριφορά μέχρι τη φοροδιαφυγή- δεν είναι αποτέλεσμα… έμφυτης παραβατικής τάσης, αλλά αναπόδραστη συνέπεια της ολοφάνερης ανικανότητας του κράτους να εφαρμόσει τους νόμους και τους κανόνες για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας καθηγητής Β. Ράπανος επικαλείται συχνά το παράδειγμα του μετρό της Αθήνας. Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2000 και σήμερα 11 χρόνια μετά το μεγάλο αυτό έργο μοιάζει σαν να παραδόθηκε χθες, προσφέροντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στους πολίτες. Ο κόσμος ακολουθεί υποδειγματικά τους κανόνες και το γεγονός ότι οι σταθμοί και τα τρένα εποπτεύονται αποτελεσματικά έχει εμποδίσει τις όποιες παραβατικές διαθέσεις. Πριν από την έλευση του μετρό στο «συγγενές» μέσο του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου, ΗΣΑΠ, κυριαρχούσαν η βρωμιά, η ακαταστασία, τα τρένα και οι σταθμοί ήταν σε κακή κατάσταση, ενώ το να καπνίζει ή να τρώει κάποιος δεν προκαλούσε αίσθηση. Το αστραφτερό παράδειγμα του μετρό οδήγησε σε μια θεαματική αλλαγή των επιβατών αλλά και του ΗΣΑΠ. Με λίγα λόγια, τα θέμα δεν είναι να αλλάξει νοοτροπία ο κόσμος, το θέμα είναι να αλλάξει νοοτροπία το πολιτικό σύστημα και η διοίκηση, ώστε να μπει επιτέλους μια τάξη. Το βέβαιο είναι ότι βρισκόμαστε στο μεταίχμιο μιας νέας εποχής.
Ο κ. Ν. Καραμούζης μιλώντας σε εκδήλωση της Ενωσης Πολιτών για την Παρέμβαση την προηγούμενη εβδομάδα υπογράμμισε ότι «το μοντέλο της κρατικοδίαιτης και επιδοτούμενης ανάπτυξης έχει οριστικά τελευτήσει». Ο τόπος, τόνισε ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, πρέπει να καθαρίσει από κάθε νοσηρό, περαστικό και αντιπαραγωγικό στοιχείο, που στέκεται εμπόδιο στην καινοτομική δράση, στην αποτελεσματική λειτουργία των αγορών, στον υγιή ανταγωνισμό, στον αναπτυξιακό προσανατολισμό και στην αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή
