Σε τεντωμένο σκοινί ακροβατούν οι τράπεζες τις τελευταίες εβδομάδες και όσο οι αβεβαιότητες για την κατάσταση της οικονομίας παραμένουν αυξάνει ο κίνδυνος «ατυχήματος ρευστότητας», ενεργοποιώντας επικίνδυνες αλυσιδωτές αντιδράσεις. Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται απροθυμία των ξένων τραπεζών να δανείσουν σε εγχώριες τράπεζες, μέσω της διατραπεζικής αγοράς, για διάστημα μεγαλύτερο των 5 ημερών, υπό το φάσμα της εύθραυστης οικονομικής κατάστασης της χώρας.
Η ρευστότητα και η πρόσβαση σε ρευστότητα αποτελούν το οξυγόνο για έναν τραπεζικό οργανισμό και χωρίς αυτό μια τράπεζα θα μπορούσε γρήγορα να οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Η μείωση των κεφαλαίων, η αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, οι συνεχόμενες ζημιές, η μείωση των εργασιών κ. ά. αποτελούν ζητήματα σχετικά εύκολα διαχειρίσιμα, ωστόσο ο κίνδυνος ρευστότητας θα μπορούσε να έχει άμεσες και ολέθριες επιπτώσεις.
Ρευστότητα
Το τελευταίο διάστημα οι δυνατότητες πρόσβασης των εγχώριων τραπεζών σε πηγές ρευστότητας περιορίζονται δημιουργώντας έντονη ανησυχία στις διοικήσεις των τραπεζών. Το φάσμα της χρεοκοπίας του ελληνικού Δημοσίου κάνει απρόθυμες τις ξένες τράπεζες να δανείσουν σε ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα. Η διατραπεζική αγορά δεν έχει «κλείσει» για τις ελληνικές τράπεζες, ωστόσο έχει περιοριστεί δραστικά η περίοδος δανεισμού. Ενώ ο δανεισμός στη διατραπεζική αγορά φτάνει και τους τρεις μήνες εντούτοις οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να αντλήσουν ρευστότητα διάρκειας το πολύ μιας εβδομάδας (χωρίς εξασφαλίσεις). Αντίστοιχα για δανεισμό μέσω εξασφαλίσεων, παρέχοντας ως ενέχυρο ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου, ενώ το χρονικό διάστημα μετά βίας φτάνει τον ένα μήνα. Σημειώνεται ότι η αβεβαιότητα είναι τόσο μεγάλη που και οι ελληνικές τράπεζες δεν δανείζουν η μια την άλλη για μεγάλο χρονικό διάστημα θέλοντας να διαφυλάξουν τη ρευστότητά τους. Σύμφωνα με στελέχη τραπεζών, η μικρή διάρκεια του δανεισμού από τη διατραπεζική αγορά δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα, καθώς αν μια λήξη τύχει σε μια άσχημη ημέρα ή απλά μια ξένη τράπεζα αποφασίσει να περιορίσει τα όρια δανεισμού για μια εγχώρια τράπεζα, τότε θα μπορούσε να βρεθεί σε κατάσταση αδυναμίας να αντεπεξέλθει άμεσα στις υποχρεώσεις. Ενας τέτοιος φαύλος κύκλος θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί σχετικά εύκολα και εν συνεχεία το τσουνάμι της αβεβαιότητας θα έπληττε το σύνολο του εγχώριου τραπεζικού συστήματος.
Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης
Για την άρση των αβεβαιοτήτων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη διατραπεζική αγορά οι εγχώριες τράπεζες ελάχιστα μπορούν να κάνουν, καθώς η πηγή της ανησυχίας και της αβεβαιότητας είναι η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και η ικανότητα της πολιτικής ηγεσίας να διαχειριστεί τα προβλήματα. Για τον λόγο αυτόν οι επιτελείς των τραπεζών εκτιμούν ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα, αφενός για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης σε ό, τι αφορά την ικανότητα υλοποίησης του φιλόδοξου προγράμματος σταθερότητας και αφετέρου για την ανάληψη ριζοσπαστικών πρωτοβουλιών ως προς την αναδόμηση του δικαστικού συστήματος, τη ρήξη με κατεστημένα και ομάδες συμφερόντων, την απελευθέρωση επαγγελμάτων, την προσέλκυση επενδύσεων και την εφαρμογή αναπτυξιακών πολιτικών. Μονο έτσι θα σπάσει ο φαύλος κύκλος της αμφισβήτησης και θα μπορέσει να ανακάμψει η χώρα, στηριζόμενη σε παραγωγικές δυνάμεις.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή
