Αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων καθ’ όλη τη διάρκεια του 2010 προβλέπουν οι τράπεζες, εκτιμώντας ότι ο δείκτης καθυστερήσεων θα ξεπεράσει το 10% των συνολικών δανείων από περίπου 7,2% που είναι σήμερα.
Μάλιστα, πολλά τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα συνεχιστεί και το 2011.
Οι επιτελείς των τραπεζών δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας. Θεωρούν ότι το επόμενο έτος θα είναι χρονιά δοκιμασίας για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά και η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών θα έχει άμεση επίπτωση στην ποιότητα των χαρτοφυλακίων των τραπεζών. Ωστόσο, προβλέπουν ότι η αύξηση των καθυστερήσεων θα έχει μειούμενο ρυθμό. Παρ’ όλα αυτά, οι επιπτώσεις για τις τράπεζες θα είναι σημαντικές, καθώς η αύξηση των καθυστερήσεων θα οδηγήσει σε νέες προβλέψεις οι οποίες θα ροκανίσουν περισσότερο την ήδη εξασθενημένη κερδοφορία του κλάδου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) στο εννεάμηνο ο δείκτης καθυστερήσεων διαμορφώθηκε στο 7,2% έναντι 6,8% που ήταν στο πρώτο εξάμηνο, 6% στο πρώτο τρίμηνο του 2009, 5% στο τέλος του 2008 και μόλις 4,5% που ήταν στο τέλος του 2007. Αναλυτικότερα, στο τέλος Σεπτεμβρίου οι καθυστερήσεις ανήλθαν στo 6,9% στα στεγαστικά δάνεια (έναντι 5,3% τον Δεκ. ’08), στο 11,7% στα καταναλωτικά δάνεια (από 8,2% τον Δεκ. ’08) ενώ οι καθυστερήσεις στα επιχειρηματικά δάνεια ανήλθαν στο 6,4% (από 4,3% τον Δεκ. ’08).
Τα καταναλωτικά δάνεια αποτελούν τον πυρήνα του προβλήματος και σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΤτΕ, οι καθυστερήσεις της κατηγορίας διαμορφώνονται στο εκρηκτικό 11,7%. Πρόκειται για δάνεια κατά κανόνα χωρίς εξασφαλίσεις, που δόθηκαν χωρίς φειδώ και εν πολλοίς αποτελούν την επιτομή των υπερβολών στις οποίες παρασύρθηκε το τραπεζικό σύστημα στα χρόνια της ευφορίας. Οι καθυστερήσεις στα καταναλωτικά ήδη έχουν φτάσει σε διψήφιο νούμερο και με την ανεργία να καλπάζει, οι τράπεζες προετοιμάζονται για τα χειρότερα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο νέος διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας κ. Απόστολος Ταμβακάκης στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή του υπογράμμισε ότι η τράπεζα θα προχωρήσει στην προσαρμογή του επιπέδου προβλέψεων στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται από τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στης δημοσιονομικής προσαρμογής. Η περαιτέρω αύξηση των προβλέψεων ασφαλώς δεν αφορά μόνο την Εθνική, αλλά όλες τις μεγάλες τράπεζες οι οποίες θα υποχρεωθούν σε νέες προβλέψεις για την αντιμετώπιση της αύξησης των επισφαλειών. Το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου η Εθνική Τράπεζα προχώρησε στη διενέργεια προβλέψεων ύψους 734 εκατ. ευρώ, η Eurobank EFG σε προβλέψεις ύψους 853 εκατ. ευρώ, η Alpha Bank ύψους 496,7 εκατ. ευρώ, ενώ η Τράπεζα Πειραιώς διενήργησε προβλέψεις ύψους 331 εκατ. ευρώ. Παρά τις προβλέψεις αυτές, ο δείκτης κάλυψης των επισφαλειών έχει υποχωρήσει σημαντικά και σήμερα βρίσκεται στο 41,9% από 48,9% που ήταν τον Δεκέμβριο του 2008.
Οι τράπεζες φαίνεται πως παραμένουν προσκολλημένες σε στόχους κερδοφορίας, αρνούμενες τη σκληρή πραγματικότητα. Ετσι, η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των καθυστερήσεων στο τρίτο τρίμηνο οδήγησε τις διοικήσεις στην απόφαση να διατηρήσουν στάσιμες τις προβλέψεις. Μάλιστα, η Εθνική προχώρησε σε μείωση των προβλέψεων στο τρίτο τρίμηνο κατά 7%, κίνηση η οποία ώθησε την κερδοφορία του εννεαμήνου πάνω από το… εντυπωσιακό επίπεδο του 1 δισ. ευρώ.
To «κλειδί» είναι οι προβλέψεις…
Στο σημερινό οικονομικό περιβάλλον η σταθεροποίηση των προβλέψεων, πολύ περισσότερο η μείωσή τους, αποτελεί μια αδικαιολόγητη και επικίνδυνη για την υγεία του τραπεζικού συστήματος κίνηση. Δεν υπάρχει κανείς τραπεζίτης που να μην αναγνωρίζει τη σύνδεση του ποσοστού καθυστερήσεων με την ανεργία και την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Τα οικονομετρικά μοντέλα που έχουν αναπτύξει οι τράπεζες προκειμένου να ιχνηλατήσουν την πορεία των καθυστερήσεων, στα οποία η ανεργία αποτελεί βασική παράμετρο, δείχνουν ότι ο βαθμός συσχέτισης μεταξύ ανεργίας – καθυστερήσεων είναι πάρα πολύ μεγάλος.
Κάθε αύξηση του αριθμού των ανέργων συνεπάγεται άνοδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Μάλιστα, από τα στοιχεία των τραπεζών προκύπτει ότι οι επιπτώσεις στην εξυπηρέτηση των δανείων από την περιοδική αύξηση της ανεργίας έχουν διάρκεια μέχρι και έξι μήνες. Τι σημαίνει αυτό ότι ακόμη κι αν τον Δεκέμβριο η ανεργία σταθεροποιηθεί, θα χρειαστεί διάστημα που μπορεί να φτάσει τους έξι μήνες μέχρι να αποτυπωθεί η θετική αυτή εξέλιξη στην ποιότητα των χαρτοφυλακίων; Μέχρι τότε, τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών θα υφίστανται την πίεση της προηγούμενης ανοδικής πορείας της ανεργίας.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή
