Στο μάτι του κυκλώνα βρέθηκε, για άλλη μια φορά ο τραπεζικός κλάδος, με τους ξένους επενδυτές να προχωρούν σε ξεπούλημα μετοχών του κλάδου. Γιατί; Ορισμένοι ανησυχούν για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και πολλοί περισσότεροι «ποντάρουν» στην αδυναμία του πολιτικο-οικονομικού συστήματος να αναμετρηθεί με τα προβλήματα και να αντιμετωπίσει συντεταγμένα τη δύσκολη κατάσταση. Ετσι χτύπησαν την καρδιά του συστήματος: τα ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου και το χρηματιστήριο, προκαλώντας ένα μίνι κραχ. Η επίθεση αυτή εκδηλώθηκε χωρίς προφανή αιτία. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος επί πολλές εβδομάδες επαναλαμβάνει μονότονα την επικίνδυνη τροχιά στην οποία έχει εισέλθει η οικονομία και την ανάγκη οι τράπεζες έγκαιρα να προετοιμαστούν για την αντικατάσταση των κεφαλαίων που έχουν αντλήσει από την ΕΚΤ. Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός έχει δημοσιοποιηθεί εδώ και πολλές εβδομάδες όπως επίσης και ο νέος προϋπολογισμός. Γνωστές στις αγορές ήταν επίσης οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των υπερχρεωμένων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και των επικίνδυνων περιπλοκών, σύμφωνα με επιτελείς τραπεζών, που μπορούν να προκαλέσουν στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Με λίγα λόγια τα σύννεφα πύκνωναν εδώ και καιρό και το ξέσπασμα της καταιγίδας ήταν θέμα χρόνου. Επιπλέον ολοένα και περισσότεροι αμφιβάλλουν για την ικανότητα της κυβέρνησης να μετουσιώσει σε πράξεις τις φιλόδοξες διακηρύξεις για την ανόρθωση της χώρας.
«Καβγάδες» εν μέσω χάους
Είναι χαρακτηριστικό ότι την περασμένη Πέμπτη, όταν το spread των ομολόγων ξεπερνούσε τις 200 μονάδες βάσης, το χρηματιστήριο κατέρρεε και απαιτούνταν συντονισμένη δράση, στην Ελλάδα αντί για λύσεις αναζητούσαμε… Ιφιγένειες: οι επιτελείς των τραπεζών ζητούσαν από την κυβέρνηση πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας, η κυβέρνηση κατηγορούσε την αντιπολίτευση για την εξαθλίωση της οικονομίας, ο κομματικός μηχανισμός του ΠΑΣΟΚ γκρίνιαζε για την κυβερνητική πολιτική. Το κερασάκι στην τούρτα αποτέλεσε η επίθεση του κυβερνητικού εκπροσώπου στον διοικητή της ΤτΕ. Με τα προβλήματα να είνα ήδη τεράστια, τα κερδοσκοπικά τσακάλια δεν θέλουν και πολύ για να γονατίσουν την αγορά χρήματος και την κεφαλαιαγορά και έχοντας απέναντί τους το εγχώριο… αλαλούμ είναι σαν να παίζουν χωρίς αντίπαλο. Η συνάντηση της περασμένης Παρασκευής των κ. Παπακωνσταντίνου – Προβόπουλου και οι κοινές δηλώσεις τους αποτέλεσαν την πρώτη προσπάθεια για την αντιστροφή του κλίματος.
Επιτελικά στελέχη τραπεζών υπογραμμίζουν στην «Κ» ότι όλοι πρέπει να συμβάλουμε για την αντιμετώπιση των προβλημάτων, ωστόσο η κυβέρνηση θα πρέπει να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας. Δίχως την αποκατάσταση της αξιοπιστίας η χώρα δεν θα μπορέσει να πορευτεί για πολύ ακόμα. Σε ό, τι αφορά την κατάσταση των ελληνικών τραπεζών, παραπέμπουν στα στοιχεία του εννεαμήνου, που αποτυπώνουν την ενίσχυση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας, την ενίσχυση της ρευστότητας, την τόνωση της οργανικής κερδοφορίας και το κυριότερο την επιβράδυνση των ρυθμών αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Υπενθυμίζουν ότι κόντρα στην πολεμική, Alpha Bank και Εθνική άντλησαν πάνω από 2 δισ. ευρώ μέσω αυξήσεων κεφαλαίων, ενώ η Πειραιώς και η Eurobank έχουν αντλήσει ρευστότητα πάνω από 4 δισ. ευρώ από τις αγορές χρήματος. Στελέχη τραπεζών εμφανίζονται προβληματισμένα από την εγχώρια «προδιάθεση» να αποσιωπούμε τα θετικά και ισχυρά σημεία, εστιάζοντας και μεγεθύνοντας κάθε πρόβλημα ή υποψία προβλήματος.
Του Δημητριου Π. Μαντζουνη*
Το εγχώριο τραπεζικό σύστημα αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτικό στις δύσκολές συνθήκες που επικρατούν τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Οι ελληνικές τράπεζες αξιοποιώντας το πρόγραμμα στηρίξεως στην αρχή της κρίσεως και αργότερα μόλις η κατάσταση ομαλοποιήθηκε, τις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, άντλησαν πολύτιμα κεφάλαια θωρακίζοντας περαιτέρω την κεφαλαιακή τους βάση. Ετσι σήμερα είναι ακόμα πιο ισχυρές για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που διαφαίνονται. Παράλληλα οι ελληνικές τράπεζες κατάφεραν να παραμείνουν σε κερδοφορία. Η επίδοση αυτή πρέπει να συνεκτιμηθεί υπό το πρίσμα της τεράστιας προσπάθειας που βρίσκεται σε εξέλιξη τους τελευταίους μήνες για την υποστήριξη των πελατών μας οι οποίοι επίσης υφίστανται τις επιπτώσεις της κρίσεως. Οι τράπεζες αντιμετωπίζουμε από την πρώτη στιγμή τα προβλήματα στην αγορά μέσω αναχρηματοδοτήσεων, διευκολύνσεων και άλλων παροχών προς τους πελάτες μας. Εξ άλλου η Alpha Bank ήταν η πρώτη τράπεζα που προχώρησε στην αναστολή των πλειστηριασμών. Ωστόσο η κρίση δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι και να δώσει την ευκαιρία σε λίγους να επωφεληθούν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Είναι άλλη περίπτωση να βοηθούμε μια επιχείρηση, έναν επαγγελματία ή ένα νοικοκυριό που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες λόγω της κρίσεως αλλά έχει συνειδητοποιήσει το πρόβλημα και συμβάλλει ενεργά στην αντιμετώπισή του και άλλο κάποιοι να εκμεταλλεύονται τη συγκυρία αρνούμενοι να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Μέτρα που ενθαρρύνουν τέτοιες συμπεριφορές θα αποδειχθούν καταστροφικά για την οικονομία γενικότερα. Οι κραυγές για καταχρηστικές πρακτικές μόνο κακό κάνουν, η δε θεωρία ότι οι τράπεζες πρέπει να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους δωρεάν στερείται παντελώς λογικής. Μην ξεχνάμε ότι οι τράπεζες διαχειρίζονται τα χρήματα των καταθετών τους.
Το μείζον ζήτημα σήμερα είναι η άμεση αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας και η αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, διαφορετικά οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές για όλους μας. Στο σημερινό διεθνοποιημένο περιβάλλον οι αδυναμίες δεν συγχωρούνται και οι αγορές απελευθερώνουν δυνάμεις που δεν ελέγχονται.
* Ο κ. Δ. Μαντζούνης είναι διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank.
Του Μιχαλη Σαλλα*
Τις τελευταίες ημέρες γίναμε μάρτυρες μιας έντονης ανησυχίας στις αγορές με δυσμενείς επιπτώσεις στο κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου, στη φήμη και την αξιοπιστία των ελληνικών τραπεζών και, τελικά, στις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας να αντεπεξέλθει με επιτυχία στη διπλή προσπάθεια της δημοσιονομικής προσαρμογής και της οικονομικής αναθέρμανσης.
Η ελληνική οικονομία περνάει μια δύσκολη περίοδο, έχει όμως βρεθεί και άλλες φορές σε πολύ δυσκολότερες περιστάσεις. Τις αντιμετώπισε με επιτυχία χωρίς, μάλιστα, να διαθέτει τα οικονομικά εργαλεία και τη θεσμική θωράκιση που απολαμβάνουμε σήμερα στη Ζώνη του Ευρώ.
Η συγκυρία απαιτεί σύνεση, συντονισμό και αποφασιστικότητα από όλους όσοι συμμετέχουμε στην οικονομική και πολιτική ζωή του τόπου από υπεύθυνες θέσεις. Οι αγορές προϋποθέτουν ψυχολογία, δεν υπάρχει λόγος υπερβολών, αιφνιδιασμών ή αμφισβητήσεων, που τροφοδοτούν άθελά τους τον κύκλο της κερδοσκοπίας.
Ειδικότερα, η αρνητική αναφορά για το τραπεζικό μας σύστημα με αβάσιμες εικασίες, αναφορικά με τις συνέπειες από τη σταδιακή απόσυρση των μέτρων ενίσχυσης της ρευστότητας από την ΕΚΤ, δεν έχουν καμία σχέση με την ποιότητα και την οικονομική κατάσταση των τραπεζών.
Οι τράπεζές μας είναι επαρκώς θωρακισμένες από άποψη κεφαλαιακής επάρκειας, με δείκτες από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Διατηρούν από τους χαμηλότερους δείκτες μόχλευσης ενεργητικού προς ίδια κεφάλαια και έχουν αξιοπιστία και ανοιχτή πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και χρήματος. Εχουν, τέλος, δημιουργήσει επαρκή αποθέματα ρευστότητας που τους επέτρεψαν να υποκαταστήσουν σταδιακά τη ρευστότητα που τους παρείχε η ΕΚΤ.
Η υπευθυνότητα την οποία επέδειξαν οι τράπεζες κατά την εκδήλωση και κατά τη διάρκεια της κρίσης επιβεβαιώθηκε και από τις οικονομικές καταστάσεις του 9μήνου 2009. Η πορεία των μεγεθών και των αποτελεσμάτων τους δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τις προοπτικές και τη δυνατότητά τους να στηρίξουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες της οικονομίας μας, των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
* Ο κ. Μ. Σάλλας είναι πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή.
