Κεφάλαια ύψους 13 δισ. ευρώ έχουν «επιστρέψει» στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) οι εγχώριες τράπεζες από τη ρευστότητα που έχουν αντλήσει στο πλαίσιο της έκτακτης χρηματοδότησης της ΕΚΤ για την άμβλυνση των επιπτώσεων της κρίσης.
Συγκεκριμένα, η Eurobank έχει επιστρέψει 5 δισ. ευρώ μειώνοντας στο ήμισυ τη χρηματοδότησή της από την ΕΚΤ, η Alpha Bank 3 δισ. ευρώ, ενώ 5 δισ. ευρώ έχει επιστρέψει και η Τράπεζα Πειραιώς μειώνοντας επίσης στο μισό τη χρηματοδότησή της από το ευρωσύστημα. Στελέχη τραπεζών εμφανίζονται καθησυχαστικά για την αντικατάσταση των περίπου 40 δισ. ευρώ που οφείλουν στην ΕΚΤ σημειώνοντας ότι θα γίνει ομαλά, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων που υπάρχουν στις αγορές. Δηλαδή, τη χρησιμοποίηση ομολόγων του Δημοσίου ως εγγύηση για την άντληση ρευστότητας, την έκδοση κεκαλυμμένων ομολογιών και την έκδοση ομολόγων.
Είναι βέβαιο ότι η άθλια δημοσιονομική κατάσταση ασκεί σήμερα ασφυκτικές πιέσεις στη χώρα και κατ’ επέκταση στο τραπεζικό σύστημα, ωστόσο αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί για την αισιοδοξία που μεταδίδουν οι τράπεζες για τις δυνατότητες αντικατάστασης των κεφαλαίων της ΕΚΤ. Εκτιμούν ότι η διετία 2010 – 2011 θα είναι μια περίοδος σκληρής δοκιμασίας για τις τράπεζες σε όλη την Ευρώπη. Θα πρέπει να ανταγωνιστούν στις αγορές ώστε να συγκεντρώσουν τα αναγκαία κεφάλαια σε μια περίοδο που η διαθεσιμότητα των επενδυτικών κεφαλαίων θα είναι περιορισμένη. Η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας θα προσθέσει ένα ακόμα μεγάλο μείον στις εγχώριες τράπεζες.
Μεγάλη ανησυχία προκαλεί και η επιστροφή των τραπεζών στο «χωρίς εξωτερικές βοήθειες» περιβάλλον, δηλαδή τη φθηνή και άφθονη ρευστότητα της ΕΚΤ. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ομιλία του στη Φρανκφούρτη, ο πρόεδρος της ΕΚΤ κ. Tρισέ υπογράμμισε ότι ορισμένες φορές τα έκτακτα μέτρα είναι απαραίτητα, ωστόσο αν χρησιμοποιηθούν για μεγάλο διάστημα μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση. Ουσιαστικά ο κ. Tρισέ υπογράμμισε τον κίνδυνο οι εμπορικές τράπεζες να μάθουν στα εύκολα και να μην μπορέσουν (τουλάχιστον πολλές από αυτές) να επανέλθουν σε κατάσταση αυτάρκειας. Ετσι, στην προγραμματισμένη συνάντησή τους στις αρχές Δεκεμβρίου οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης θα αποφασίσουν τη στρατηγική εξόδου από τα έκτακτα μέτρα.
Ο κίνδυνος εθισμού στην άφθονη και φθηνή ρευστότητα φαίνεται ότι απασχολεί καιρό τους κεντρικούς τραπεζίτες, καθώς η επιμήκυνση του χρόνου εφαρμογής των έκτακτων μέτρων αυξάνει τον κίνδυνο ακούσιων συνεπειών: δηλαδή αντί η ρευστότητα να βοηθήσει τις τράπεζες να ανακάμψουν, να τις «αποκοιμίσει» και να μη λάβουν τις αναγκαίες δράσεις νωρίς και να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες.
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ερμηνευτεί η παρέμβαση της Τραπέζης της Ελλάδος, που αποκάλυψε την προηγούμενη εβδομάδα η «Κ», συστήνοντας στις τράπεζες να κάνουν συγκρατημένη (και ορισμένες μηδενική) χρήση της άντλησης ρευστότητας από την ΕΚΤ στην προσεχή δημοπρασία του Δεκεμβρίου. Η ΤτΕ δεν έχει θέσει θέμα απαγόρευσης, ωστόσο ο διοικητής κ. Προβόπουλος ανησυχεί που δεν μεριμνούν ορισμένες τράπεζες, απολαμβάνοντας τη ρευστότητα του ευρωσυστήματος.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το αρθρο στην Καθημερινή
