Κέρδη ύψους 2 δισ. ευρώ «εξαφάνισε» από τις μεγάλες εμπορικές τράπεζες η μαύρη τρύπα των καθυστερήσεων στο πρώτο εξάμηνο του 2009. Παρ’ όλα αυτά, η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) κρίνει ότι οι προβλέψεις που διενεργούν οι τράπεζες δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της μεγάλης αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και ζητάει την περαιτέρω προσαρμογή της πολιτικής προβλέψεων των εμπορικών τραπεζών.
Ως ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη, η ΤτΕ επισημαίνει τη μείωση του ποσοστού κάλυψης των δανείων σε καθυστέρηση από συσσωρευμένες προβλέψεις σε 41,1% τον Ιούνιο από 48,9% τον περασμένο Δεκέμβριο και 53,4% που ήταν στο τέλος του 2007. Οπως υπογραμμίζεται στην Ενδιάμεση Eκθεση για τη Νομισματική Πολιτική: «Παρ’ ότι οι ελληνικές τράπεζες κατέχουν σημαντικές εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις, οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του δείκτη κάλυψης, η συνεχής μείωσή του πρέπει να συνεκτιμάται με τη δέουσα βαρύτητα στη διαμόρφωση της πολιτικής προβλέψεων των τραπεζών».
Οπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΤτΕ στο τέλος Ιουνίου, ο λόγος των δανείων σε καθυστέρηση προς το σύνολο των δανείων στην Ελλάδα ανήλθε στο 6,8% έναντι 6% στο πρώτο τρίμηνο και 5% που ήταν στο τέλος του 2008. Αναλυτικότερα, ο δείκτης καθυστερήσεων στα στεγαστικά δάνεια ανήλθε στο τέλος Ιουνίου στο 6,8% από 5,3% στο τέλος του 2008, ενώ οι καθυστερήσεις στα καταναλωτικά δάνεια ανήλθαν σε διψήφιο νούμερο, διαμορφώθηκαν στο 10,7%, έναντι 8,2% που ήταν στο τέλος του 2008. Καλύτερη εικόνα παρουσιάζουν οι καθυστερήσεις στα επιχειρηματικά δάνεια, οι οποίες ανήλθαν στο 5,9% από 4,3% το 2008. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές αμφισβητούν την ειλικρίνεια των τραπεζών σε ό, τι αφορά τους χειρισμούς και τη λογιστική απεικόνιση των δανείων επιχειρήσεων που εμφανίζουν προβλήματα. Προσθέτουν ότι μέσω των εκτεταμένων αναχρηματοδοτήσεων που πραγματοποιούνται, πολλές επιχειρήσεις που στην πραγματικότητα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους εμφανίζονται ως ενήμερες.
Από την πλευρά τους οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι οι ισολογισμοί παραμένουν ισχυροί και ότι οι προβλέψεις υπερκαλύπτουν τα όποια προβλήματα. Υπογραμμίζουν ότι πέραν των προβλέψεων οι τράπεζες κατέχουν επίσης σημαντικές εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ σε ικανοποιητικά επίπεδα διαμορφώνονται οι ανακτήσεις από δάνεια που έχουν τεθεί σε οριστική καθυστέρηση. Σε ό, τι αφορά την εξασθένηση του ποσοστού κάλυψης των καθυστερήσεων από προβλέψεις, σημειώνουν ότι τα προηγούμενα χρόνια, περίοδος εκρηκτικής κερδοφορίας για τον κλάδο, είχαν σχηματίσει μεγάλες προβλέψεις και τώρα, στη δύσκολη σημερινή συγκυρία, αξιοποιούν τα αποθέματα αυτά, εξ ου και η μικρή μείωση των δεικτών κάλυψης των μη εξυπηρετούμενων δανείων από προβλέψεις.
Στην έκθεση της ΤτΕ σημειώνεται, πάντως, ότι η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος διαφυλάχθηκε, ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η αύξηση των επισφαλειών δημιουργεί ανησυχία. Η περαιτέρω επιδείνωση που εμφάνισε ο πραγματικός τομέας της οικονομίας στην Ελλάδα, αλλά και στις άλλες χώρες στις οποίες δραστηριοποιούνται οι ελληνικές τράπεζες επηρέασε αρνητικά τη χρηματοοικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών και κατ’ επέκταση την ικανότητα αποπληρωμής των τραπεζικών τους υποχρεώσεων. Αντίθετα, αξιόλογη βελτίωση παρατηρήθηκε στους Δείκτες Κεφαλαιακής Επάρκειας και Βασικών Κεφαλαίων, η οποία οφείλεται στη σημαντική αύξηση των εποπτικών ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών λόγω της έκδοσης προνομιούχων μετοχών, αλλά και λόγω της επιτυχούς ολοκλήρωσης των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου ορισμένων τραπεζών.
Οσον αφορά την πορεία υλοποίησης του πακέτου στήριξης, από το συνολικά προβλεπόμενο ποσό των 28 δισ. ευρώ έχουν αξιοποιηθεί τα 11,3 δισ. ευρώ. Το ποσοστό αξιοποίησης στην Ελλάδα (40%) είναι ουσιαστικά ίδιο με εκείνο στη Ζώνη του Ευρώ (43%) και στην Ε. Ε. «27» (40%). Υπενθυμίζεται εξάλλου ότι το ποσό των 28 δισ. ευρώ αντιστοιχούσε στο 11,7% του ΑΕΠ του 2008, δηλαδή σε ποσοστό χαμηλότερο του αντίστοιχου μέσου όρου για τη Zώνη του Eυρώ (26,5%) και την Ε. Ε. «27» (23%) το ίδιο έτος.
Σημαντική επιβράδυνση παρουσίασε τους πρώτους οκτώ μήνες η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Συγκεκριμένα, ο συνολικός ρυθμός πιστωτικής επέκτασης συρρικνώθηκε τον Αύγουστο στο 6% από 18,7% που ήταν στο τέλος του 2008. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε η επιβράδυνση του ετήσιου ρυθμού πιστωτικής επέκτασης τόσο προς τις επιχειρήσεις (Αύγουστος 7,3%, Δεκέμβριος 2008, 18,7%) όσο και προς τα νοικοκυριά (Αύγουστος 4,7%, Δεκέμβριος 2008, 12,8%).
Αυξήσεις κεφαλαίου
Σε ρυθμό αύξησης κεφαλαίου κινούνται το τελευταίο διάστημα οι τράπεζες. Η Alpha Bank ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προχωρήσει σε αύξηση κεφαλαίου ύψους 980 εκατ. ευρώ για την εξαγορά των προνομιούχων μετοχών από το Δημόσιο. Η Εθνική Τράπεζα πρόσφατα ολοκλήρωσε την αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου κατά 1,25 δισ. ευρώ, ενώ οι άλλες δύο μεγάλες τράπεζες Eurobank EFG και Πειραιώς έχουν δηλώσει ότι δεν σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε αυξήσεις κεφαλαίου. Υπενθυμίζεται ότι και οι δύο είχαν προχωρήσει σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου πριν από το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Οπως σημειώνουν στελέχη των δύο τραπεζών, μπορεί να προχωρήσουν στην εξαγορά των προνομιούχων μετοχών από το Δημόσιο, η οποία ενδέχεται να πραγματοποιηθεί τον Μάιο.
Γιαννης Παπαδογιαννης
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή.
