Η σημαντική επιδείνωση της ποιότητας των χαρτοφυλακίων δανείων των τραπεζών, με την αύξηση του δείκτη καθυστερήσεων στο 6%, και η εξασθένηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας κατά 30 μονάδες αποτελούν τα βασικά ευρήματα της έκθεσης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ), η οποία θα δοθεί στη δημοσιότητα την Τρίτη 23 Ιουνίου.
Στην έκθεση θα παρουσιαστούν και τα αποτελέσματα του stress test που διενεργήθηκε, σε συνεργασία με το ΔΝΤ, τα οποία ήταν θετικά για το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οπως τονίζουν στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος, η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που πραγματοποιήθηκε βασίστηκε σε εξαιρετικά ακραίες παραδοχές. Συγκεκριμένα, εξετάστηκαν οι επιπτώσεις στην κεφαλαιακή υγεία των τραπεζών στην περίπτωση που το 2009 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανέλθουν στο 20% στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, στο 15% στην Τουρκία και στο 10% στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, θα δημοσιοποιηθεί το τελικό συμπέρασμα της άσκησης, σύμφωνα με το οποίο το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι καλά τοποθετημένο και ικανό να απορροφήσει πιθανές νέες αναταράξεις. Στοιχεία για επιμέρους τράπεζες δεν θα δημοσιοποιηθούν.
Καθυστερήσεις δανείων
Στην έκθεση καταγράφεται σημαντική αύξηση του δείκτη των δανείων καθυστερήσεων στο 6% ενώ ακόμα πιο ανησυχητική θεωρείται η μεγάλη αύξηση των καθυστερήσεων στα στεγαστικά δάνεια, με τον σχετικό δείκτη να ανέρχεται στο 6,3%. Σημαντική επιδείνωση εμφανίζουν και τα καταναλωτικά δάνεια, με το δείκτη καθυστερήσεων να διαμορφώνεται στο 9,5%. Υπενθυμίζεται ότι ο δείκτης καθυστερήσεων στην Ελλάδα το 2008 διαμορφώθηκε στο 5% έναντι 4,5% στο τέλος του 2007.
Η σημαντική αύξηση των επισφαλειών δεν αντισταθμίζεται από την αύξηση των προβλέψεων που διενεργούν οι τράπεζες, και στην έκθεση θα υπογραμμίζεται η υποχώρηση του λόγου κάλυψης των επισφαλειών από τις συσσωρευμένες προβλέψεις στο 44%, περίπου.
Οπως άλλωστε ανέφερε ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιώργος Προβόπουλος, κατά την παρουσίαση της έκθεσης για το 2008, τον περασμένο Απρίλιο, παρά τη σημαντική αύξηση των προβλέψεων, η σχετικά μεγαλύτερη αύξηση των καθυστερήσεων είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού κάλυψης των δανείων σε καθυστέρηση από προβλέψεις (το 2008 το ποσοστό κάλυψης ήταν 48,9% και τον Δεκέμβριο 2007 στο 53,4%) και την αύξηση του λόγου των καθαρών καθυστερήσεων προς τα εποπτικά ίδια κεφάλαια (το 2008 ο λόγος αυτός 26% και τον Δεκέμβριο 2007 ήταν 16,8%). Σημειώνεται ότι η αύξηση των καθυστερήσεων που είχε διαφανεί από το 2008 ήταν αποτέλεσμα της σημαντικής επιδείνωσης στην εξυπηρέτηση των δανείων από τα νοικοκυριά.
«Σχετική» η κερδοφορία
Ειδική αναφορά γίνεται και στα αποτελέσματα των τραπεζών στο πρώτο τρίμηνο. Σύμφωνα με πληροφορίες, στην έκθεση θα αναφέρεται ότι, αν ορισμένα αποτελέσματα δεν είχαν βαρύνει απευθείας την καθαρή θέση, τότε το τελικό αποτέλεσμα για τις εμπορικές τράπεζες θα ήταν ζημιές και όχι κέρδη. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακριβώς λόγω της τακτικής των τραπεζών να υποστηρίζουν καθαρά για λόγους εντυπώσεων την κερδοφορία τους εις βάρος των κεφαλαίων τους στο πρώτο τρίμηνο του 2009 καταγράφεται υποχώρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας, ενώ σημαντικές είναι οι επιπτώσεις και στα βασικά εποπτικά κεφάλαια. Στην έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, σύμφωνα με πληροφορίες, καταγράφεται μείωση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών κατά 30 μονάδες συνολικά.
Οπως παρουσίασε η «Κ» στις 6 Ιουνίου, η κερδοφορία του πρώτου τριμήνου είναι σε μεγάλο βαθμό σχετική καθώς η προσαρμογή των αποτελεσμάτων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 39, που επιβλήθηκε για πρώτη φορά φέτος, οδηγεί στην εξαφάνιση των κερδών. Αθροιστικά τα κέρδη των τεσσάρων μεγάλων εγχώριων εμπορικών τραπεζών (Εθνική Τράπεζα, Eurobank EFG, Alpha Bank και Τράπεζα Πειραιώς) και των δύο κυπριακών (Τράπεζα Κύπρου και Marfin Popular Bank) στο πρώτο τρίμηνο ανήλθαν στα 639 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, αν γίνουν οι αναπροσαρμογές, τότε η κερδοφορία συρρικνώνεται στα 3 εκατ. ευρώ.
Επώδυνες προσαρμογές
Βάσει των προσαρμογών στα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου, τα κέρδη της Εθνικής Τράπεζας από 317,3 εκατ. ευρώ περιορίζονται στα 44,3 εκατ. ευρώ (-86%), η EFG Eurobank αντί κερδών 81 εκατ. ευρώ παρουσιάζει αρνητικό αποτέλεσμα ύψους 80 εκατ. ευρώ, η Alpha Bank από 85,7 εκατ ευρώ περιορίζεται σε κέρδη ύψους 65,7 εκατ. ευρώ (-23,6%). Aνάλογη είναι η εικόνα και για την Τράπεζα Πειραιώς, τα κέρδη της οποίας από 51,8 εκατ. ευρώ συρρικνώνονται στα 36,6 εκατ. ευρώ (-29,3%). Δυσμενέστερη είναι η εικόνα για τις δύο κυπριακές τράπεζες, οι οποίες βάσει των προσαρμογών αντί για κέρδη εμφανίζουν ζημιές: η Τράπεζα Κύπρου αντί κερδών 63,1 εκατ. ευρώ εμφανίζει αρνητικό αποτέλεσμα 20,4 εκατ. ευρώ ενώ η Marfin Popular Bank από κέρδη 40 εκατ. ευρώ εμφανίζει επίσης αρνητικό αποτέλεσμα, ύψους 42,6 εκατ. ευρώ.
Η Τράπεζα της Ελλάδος, όπως επισημαίνεται στην έκθεση του διοικητή, εκτιμά ότι η λειτουργική κερδοφορία των τραπεζών φέτος αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά από την επιβράδυνση του ρυθμού πιστωτικής επέκτασης και τον περιορισμό των εσόδων από προμήθειες και λοιπών εσόδων. Επίσης, αρνητική επίδραση στην κερδοφορία θα έχει η αναμενόμενη αύξηση των προβλέψεων για τον πιστωτικό κίνδυνο, δεδομένης της καθοδικής φάσης του οικονομικού κύκλου.
Στο μικροσκόπιο και οι ασφαλιστικές
Η έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας δημοσιεύεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και ήδη το ΔΝΤ έχει αποδώσει εύσημα στην ΤτΕ για την πρωτοβουλία αυτή. Σκοπός της έκθεσης είναι η επισήμανση και ανάλυση των παραγόντων που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά και της ικανότητάς του να προλαμβάνει και να απορροφά σχετικές διαταραχές. Σύμφωνα με στελέχη της ΤτΕ, η έκθεση αυξάνει την αποτελεσματικότητα και ενισχύει την εγρήγορση των φορέων για ζητήματα που αφορούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η έκθεση θα περιλαμβάνει εκτίμηση για το μακροοικονομικό περιβάλλον, ανάλυση για τις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, τη διάρθρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ενώ θα εξετάζονται και άλλα θέματα όπως οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Γιαννης Παπαδογιαννης.
Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή.
