Πέντε είναι τα σημεία-κλειδιά τα οποία θα καθορίσουν το τελικό ύψος των κεφαλαίων που θα απαιτηθούν για την ανακεφαλαιοποίηση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος. Ο τρόπος κάλυψης των ζημιών από την BlackRock, η εποπτική αναγνώριση της αναβαλλόμενης φορολογίας, η δυνατότητα αποτίμησης των νέων ομολόγων στην ονομαστική τους αξία, τα κίνητρα που θα καθορίσουν τον βαθμό συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην ανακεφαλαιοποίηση και το πώς θα αντιμετωπιστούν ATEBank και Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (Τ.Τ.), είναι αυτά που θα καθορίσουν αν ο τελικός λογαριασμός της ανακεφαλαιοποίησης θα πλησιάσει τα 50 δισ. ευρώ (που έχουν προβλεφθεί από την τρόικα) ή θα περιοριστεί κάτω από τα 30 δισ. ευρώ όπως ελπίζουν και προσδοκούν οι τράπεζες. Καθώς αναμένουν οριστική επίλυση του ζητήματος, από την οποία θα εξαρτηθεί εν πολλοίς η λειτουργία της αγοράς. Ειδικότερα:

1. Τρόπος κάλυψης ζημιών από BlackRock. Οι τράπεζες ζητούν η κάλυψη της κεφαλαιακής απαίτησης που προέκυψε από τη διαγνωστική μελέτη της BlackRock να γίνει με την έκδοση μετατρέψιμων ομολόγων (Contingent Convertible capital CoCos). Οπως σημειώνουν στελέχη τραπεζών στην «Κ» οι ζημίες από τον διαγνωστικό έλεγχο της BlackRock δεν έχουν πραγματοποιηθεί αλλά είναι δυνητικές και θα πραγματοποιηθούν μόνο στην περίπτωση που οι ιδιαίτερα αρνητικές παραδοχές της BlackRock για την πορεία της οικονομίας τα επόμενα χρόνια επιβεβαιωθούν. Ετσι τονίζουν δεν πρέπει να εκδοθούν μετοχές αλλά CoCos τα οποία είναι μια πιο ήπια και ευέλικτη μορφή αύξησης κεφαλαίου και μπορούν να αποπληρώνονται εύκολα μέσω των καθαρών εσόδων που δημιουργεί μια τράπεζα κατά τη διάρκεια της ετήσιας χρήσης. Αν αυτό γίνει, τότε το όφελος για τις τράπεζες υπολογίζεται σε 10 δισ. ευρώ.

2. Εποπτική αναγνώριση αναβαλλόμενης φορολογίας. Με νομοθετική παρέμβαση η κυβέρνηση προχώρησε στην επιμήκυνση της αναβαλλόμενης φορολογίας από 5 σε 30 έτη. Ετσι η κυβέρνηση έδωσε τη λογιστική δυνατότητα στις τράπεζες να συμψηφίσουν μέρος της ζημίας με μελλοντικά κέρδη σε ορίζοντα 30 ετών (περίοδος που λήγουν τα νέα ομόλογα που έλαβαν από το PSI). Το κρίσιμο για τις τράπεζες είναι η ελάφρυνση αυτή να αναγνωριστεί και εποπτικά. Δηλαδή το μέρος της ζημίας που έχει λογιστικά τη δυνατότητα να συμψηφιστεί με μελλοντικά κέρδη να υπολογιστεί και στην κεφαλαιακή βάση των τραπεζών. Αν αυτό συμβεί, τότε το όφελος (δηλαδή η μείωση της ζημίας) για τις τράπεζες μπορεί να φτάσει τα 4 με 5 δισ. ευρώ.

3. Αποτίμηση νέων ομολόγων στην ονομαστική αξία. Στα αποτελέσματα του 2011 μετά την αποτύπωση του PSI οι τράπεζες προχώρησαν στην απομείωση του χαρτοφυλακίου ομολόγων κατά περίπου 80% και όχι 53,5% που ήταν το «κούρεμα». Ο λόγος είναι ότι η τιμή των νέων ομολόγων που έλαβαν από την ανταλλαγή οι τράπεζες υποχώρησαν αμέσως με αποτέλεσμα η επιβάρυνση στην καθαρή παρούσα αξία να φτάσει το 80%. Οι τράπεζες ζητούν να τους δοθεί η δυνατότητα να αποτιμήσουν τα νέα ομόλογα που έλαβαν στην ονομαστική τους αξία. Αν γίνει αυτό η απομείωση απο 80% θα περιοριστεί στο 53,5%. Ετσι οι ζημίες από 24 δισ. ευρώ που διαμορφώθηκαν λόγω PSI για τις τέσσερις μεγάλες θα περιοριστούν στα περίπου 16 δισ. ευρώ (όφελος 8 δισ. ευρώ). Αρχικά η κυβέρνηση έδωσε τη δυνατότητα στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) να παράσχει εγγύηση, ώστε να μπορέσουν οι τράπεζες να αποτιμήσουν τα ομόλογα στην ονομαστική τους αξία. Ωστόσο η Κομισιόν έχει μπλοκάρει τη ρύθμιση καθώς εκφράζονται αιτιάσεις ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση. Σύμφωνα με πληροφορίες, κυβέρνηση και τρόικα εξετάζουν εναλλακτικά εργαλεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ώστε τα ομόλογα να αποτιμηθούν στην ονομαστική τους αξία.

4. Ο νόμος για την ανακεφαλαιοποίηση. Στόχος της τρόικας είναι στο εγχείρημα να συμμετάσχει και ο ιδιωτικός τομέας. Οσο μεγαλύτερα κεφάλαια τοποθετήσουν οι ιδιώτες τόσο λιγότερα κεφάλαια θα απαιτηθούν από τον δημόσιο τομέα. Ωστόσο για να συμμετάσχουν ιδιώτες στις αυξήσεις θα πρέπει να δοθούν ισχυρά κίνητρα αλλά και εξασφαλίσεις ότι οι μέτοχοι δεν θα χάσουν και νέα κεφάλαια (οι μετοχές των τραπεζών έχουν υποχωρήσει σε ποσοστό άνω του 95%). Ωστόσο τέτοιου είδους κίνητρα και εξασφαλίσεις φαίνεται προς το παρόν ότι είναι δύσκολο να δοθούν.

5. Αντιμετώπιση Τ.Τ. – ATE. Δεν έχει ακόμα ξεκαθαρίσει αν οι δύο κρατικές τράπεζες θα αντιπετωπιστούν όπως οι άλλες εμπορικές τράπεζες (λαμβάνοντας κεφάλαια από το ΤΧΣ) ή θα τύχουν ιδιαίτερης μεταχείρισης. Οι διοικήσεις αλλά και οι εργαζόμενοι ζητούν να αντιμετωπισθούν όπως όλες οι άλλες εμπορικές τράπεζες. Ωστόσο προβληματισμός επικρατεί στην τρόικα για το μέλλον των δύο τραπεζών και εξετάζονται και εναλλακτικές δυνατότητες για τη λύση του προβλήματος.

Κεφαλαιακή ενίσχυση με ομόλογα του ΤΧΣ

Την κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών για τις επόμενες εβδομάδες, μέχρι την οριστικοποίηση του σχεδίου ανακεφαλαιοποίησης από την επόμενη κυβέρνηση, αποφάσισε το υπουργικό συμβούλιο που συνεδρίασε την περασμένη Παρασκευή. Οπως αποφάσισε η κυβέρνηση, τις επόμενες ημέρες θα μεταφερθούν στις τράπεζες ομόλογα του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) για την κεφαλαιακή τους ενίσχυση. Για τον σκοπό αυτό θα δημιουργηθεί ειδικός λογαριασμός στην Τράπεζα της Ελλάδος στον οποίο θα μεταφερθούν τα ομόλογα που αντιστοιχούν σε κάθε τράπεζα. Τα ομόλογα δεν θα μπορούν να πωληθούν ή να μεταβιβαστούν σε τρίτους, ωστόσο θα προσμετρηθούν στα εποπτικά κεφάλαια των τραπεζών που είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση της σταθερότητας στο τραπεζικό σύστημα. Το επιτόκιο με το οποίο θα δοθούν τα ομόλογα στις τράπεζες θα αποφασιστεί επίσης αργότερα. Πρόκειται για μια προσωρινή λύση ώστε να ενισχυθούν κεφαλαιακά οι τράπεζες έως ότου οριστικοποιηθεί η τελική δομή της ανακεφαλαιοποίησης μετά τις εκλογές. Για την κάλυψη των ζημιών των τεσσάρων μεγάλων τραπεζών (Εθνική, Alpha, Eurobank, Πειραιώς), το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) δεσμεύτηκε για την κεφαλαιακή ενίσχυσή τους με κεφάλαια ύψους 18 δισ. ευρώ. Η ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος λόγω των εκλογών θα καθυστερήσει σημαντικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι διαδικασίες θα ολοκληρωθούν στο τέλος του 2012 αντί του τέλους Σεπτεμβρίου που προβλεπόταν. Τα ομόλογα θα αντικατασταθούν είτε από μετοχές είτε από μετατρέψιμα ομόλογα, όπως θα προβλέπεται με τους τελικούς όρους της ανακεφαλαιοποίησης.

Γιάννης Παπαδογιάννης

Δείτε το άρθρο στην Καθημερινή